EUDR: wat de ontbossingsverordening van uw keten vraagt

Wat de EUDR regelt

De verordening moet voorkomen dat producten die met ontbossing of bosdegradatie samenhangen op de Europese markt terechtkomen. Zij geldt voor een vaste set grondstoffen en voor de daarvan afgeleide producten: rundvee, palmolie, soja, cacao, koffie, natuurlijk rubber en hout uit die ketens.

Voor die categorieën moet u informatie verzamelen over herkomst, legaliteit en geolocatie, de risico’s beoordelen en, afhankelijk van uw rol, een due-diligenceverklaring indienen in het Europese informatiesysteem.

Het bijzondere aan deze verordening is dat de bewijslast bij de keten ligt en dat het bewijs geografisch is. Niet een verklaring dat het goed zit, maar coördinaten van het perceel waar de grondstof vandaan komt.

Wanneer de verplichtingen ingaan

De kernverplichtingen gelden voor grote en middelgrote ondernemingen vanaf 30 december 2026. Voor micro- en kleine ondernemingen schuift dat op naar 30 juni 2027. Die datums zijn het resultaat van twee uitstelrondes, waarvan de laatste is geregeld in Verordening (EU) 2025/2650.

Dat uitstel had een praktische reden: het informatiesysteem waarin de verklaringen worden ingediend, was niet klaar. Inhoudelijk is er niets versoepeld aan wat u moet kunnen aantonen.

Reken het uitstel dus niet als winst. De opgave zit in ketendata die u bij uw leveranciers moet ophalen. Dat kost meer tijd dan de resterende maanden suggereren.

Bent u operator of handelaar?

Een operator brengt een product voor het eerst op de EU-markt of exporteert het vanuit de EU. Die partij voert volledige due diligence uit en dient de verklaring in. Een handelaar verkoopt producten door die al op de markt zijn en heeft lichtere verplichtingen, afhankelijk van de bedrijfsgrootte.

Produceert u binnen de EU met grondstoffen die onder de verordening vallen? Brengt u het eindproduct als eerste op de markt? Dan bent u operator met de volledige plicht. Dat verrast fabrikanten die zichzelf als verwerker zien.

Bepaal die rol als eerste, want zij bepaalt of u coördinaten moet verzamelen en indienen of dat u vooral moet doorgeven en bewaren.

Traceerbaarheid tot op het perceel

De verordening vraagt om geolocatiegegevens van de percelen waar de grondstof is geproduceerd of geoogst. U koppelt uw batches aan die percelen en legt de ketenstappen vast, van boer via verwerker en handelaar naar de fabriek en uiteindelijk de markt.

Dat is een datavraagstuk, geen documentvraagstuk. Een leverancier die een verklaring stuurt maar geen coördinaten kan leveren, brengt u niet verder. En hoe langer de keten, hoe groter de kans dat de gegevens ergens halverwege ophouden.

Begin daarom bij de leveranciers met de langste of de minst transparante keten. Daar zit uw risico, niet bij de partij die u het beste kent.

Het due-diligenceproces

U verzamelt eerst de verplichte informatie over legaliteit, ontbossingsvrije herkomst, geolocatie, productiedatum en de betrokken ketenpartners. Daarna beoordeelt u het risico per land, per regio en per leverancier afzonderlijk. Waar nodig treft u maatregelen om dat risico aantoonbaar te verkleinen.

• Informatie verzamelen. Legaliteit, ontbossingsvrij, geolocatie, productiedatum en de partijen in de keten.
• Risico beoordelen. Per herkomstland, regio en leverancier, met onderbouwing van uw oordeel.
• Risico verkleinen. Met aanvullende controles, audits, satellietmonitoring of een andere leverancier.
• Vastleggen. Beslissingen en bewijs systematisch bewaren, met versiebeheer en referenties per zending.
• Indienen. Als operator dient u de verklaring in vóór het product de markt op gaat.

Wat u met leveranciers vastlegt

De praktische kern van dit alles zit in uw inkoopvoorwaarden. Leg daarin vast dat de leverancier coördinaten en legaliteitsbewijzen levert, in welk formaat dat gebeurt en binnen welke termijn. Voeg daaraan toe wat er gebeurt wanneer hij dat niet doet.

Zonder die afspraken bent u afhankelijk van goede wil op het moment dat u het bewijs nodig hebt. Dat moment valt vrijwel altijd samen met een order die weg moet.

Waar u begint

Begin bij de scope. Maak een productlijst met GN-codes en markeer daarin wat onder de verordening valt. Bepaal daarna per artikel wie de eerste plaatsing op de markt doet, want dat bepaalt uw rol en daarmee de omvang van uw verplichtingen.

1. Maak een productlijst met GN-codes en markeer de artikelen die binnen de scope vallen.
2. Bepaal per artikel of u operator of handelaar bent.
3. Vraag leveranciers om perceelcoördinaten en legaliteitsdocumenten, met een termijn erbij.
4. Beoordeel het risico per herkomst en leg uw oordeel schriftelijk vast.
5. Doe een proefindiening in het informatiesysteem, zodat u de praktische hobbels vroeg tegenkomt.